Học thiết kế hướng tới con người

Tại sao học thiết kế trải nghiệm cần hướng tới con người?

Sang năm 2018, tôi nhận thấy có thêm nhiều chương trình đào tạo UX online và offline ở Việt Nam cũng như trong khu vực nhưng phần lớn tập trung vào dạy UX là cái gì? qui trình ra sao? các bước làm một dự án UX như thế nào? v.v… Một điểm chung của các khoá học này là dạy cái “what”, nghĩa là cái khái niệm chung chung về UX chứ không dạy kiến thức cơ bản thực sự để từ đó người học có thể mang theo bên mình làm dự án UX sau này. Học viên những khoá học kiểu này càng không thể “chuyển nghề” sang làm UX vì học xong chẳng biết bắt đầu từ đâu? làm như thế nào?

 

11
card sorting, planning – nguồn ảnh Medium.com

 

Bạn bắt đầu từ đâu?

Tôi bắt đầu với HCI (Human Computer Interaction) và Information design, rồi mới đi sâu vào personas, mental model, v.v.. nên khi đi vào việc cụ thể, tôi biết mình phải làm gì, cũng như nắm được ITTO (Input – Tool – Techniques – Ouput) của từng việc cụ thể là gì. Chính vì thế, với quan điểm cá nhân tôi tin rằng, để học thiết kế trải nghiệm, điều đầu tiên bạn nên học là tìm hiểu về con người. Tại sao? bởi họ mới chính là đối tượng bạn cần phục vụ cho dù bạn làm thiết kế website, ứng dụng mobile hay viết sách.

Rất nhiều người bỏ qua việc bắt đầu với người sử dụng “user” (cũng có nghĩa là human being) nên ngay cả những khoá học, những cuốn ebook họ viết ra không có giá trị sử dụng cao. Điều này xuất phát điểm những người tự nhận mình làm chuyên gia UX chuyển sang làm đào tạo để…. kiếm tiền. $$$$ Tiền đúng là quan trọng nhưng UX là một ngành mà bạn không thể dạy đại trà, trừ phi bạn muốn dạy một lớp tổng quát về khái niệm UX là gì cho những đối tượng là những người ở vị trí giám đốc doanh nghiệp, trưởng phòng marketing, giám đốc sản phẩm..v.v..

Khởi đầu với con người và đặc tính của người

Có một điểm chung là tất cả các trường đại học có tiếng trên Thế Giới dạy về HCI (chuyên ngành giao tiếp giữa người và máy tính) hoặc information design (thiết kế thông tin).v.v… đều bắt đầu dạy học viên về các đặc tính của con người. Cụ thể như sau:

  • Tìm hiểu các đặc tính cơ bản của con người và hành vi của người cũng như những tác động của chúng trong việc thiết kế sản phẩm.
  • Tìm hiểu về khả năng, nhận thức của con người trong việc giao tiếp với thế giới xung quanh.
  • Tìm hiểu những tác nhân khách quan như phông văn hoá, học vấn, yếu tố xã hội, môi trường sống của người từ đó đưa ra những yếu tố ảnh hưởng tới việt thiết kế sản phẩm cho họ.
  • Học những phương pháp theo dõi, thấu cảm (empathy), cách thức phân tích tâm lý, hành vi của người.
  • v.v…

Tất cả những điều căn bản trên để làm gì? Để mang lại một mục đích cơ bản là: bạn thiết kế đúng cái mà người sử dụng cần và sản phẩm bạn làm ra sẽ được người dùng:

  1. Hiểu đúng ý đồ.
  2. Sử dụng đúng tác dụng
  3. Hài lòng và gắn kết với sản phẩm, doanh nghiệp.
  4. v.v…

Sau khi tìm hiểu về con người, người học cũng cần mở rộng nghiên cứu, cập nhật những thông tin mới nhất về hành vi, các biến tấu theo xu thế, theo thị trường để từ đó nắm bắt sự thay đổi trong thói quen sử dụng sản phẩm của người dùng.

Nếu không đặt con người làm trọng tâm, bạn sẽ không hiểu tại sao cần đến personas (cá nhân hoá), không hiểu usability testing (kiểm tra tính khả dụng) cần làm gì để thành công, không hiểu đúng ý nghĩa của những báo cáo thống kê.v.v.. Và có một nghịch lý vẫn tồn tại rằng: phần lớn những người thiết kế khoá học UX không quan tâm tới đối tượng của mình là ai? họ sẽ thu được gì sau khoá học? Hay nói đơn giản hơn, nếu bạn không làm user research (nghiên cứu người dùng) cho chính khoá học của mình, thì bạn đã fail ngay từ bước đầu tiên trong ngành UX.

p.s: Đừng viết ebook (sách điện tử) về UX nếu bạn chỉ dịch và copy các blog tiếng Anh về rồi gom lại thành quyển sách. Điều đó chỉ chứng tỏ sự lười nhác và kiến thức về IA của bạn hổng mà thôi. Nên nhớ, ngay cả với sách chuyên ngành, bao giờ tác giả cũng có những phần: đối tượng của cuốn sách là ai? đọc và ứng dụng cuốn sách như thế nào? luận điểm của cuốn sách là gì? v.v…

Hà Nội, tháng 03/2018

Ghi chú:

  • Bài viết: Binh Truong
  • Ảnh: Internet, Medium

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s